TAKSAV’da “Edirne’den Portreler” Anlatıldı
Edirne’de Toplumsal Araştırmalar, Kültür ve Sanat İçin Vakıf (TAKSAV) İl Temsilciliği tarafından, Arkeolog ve Kültür Tarihi Anlatıcısı Dr. Umut M. Doğan’ın katılımıyla “Edirne’den Portreler” söyleşisi gerçekleştirildi.
TAKSAV İl Temsilciliği Salonu’nda düzenlenen söyleşiye Edirne Baro Başkanı Av. Gökhan Karakoç, emekli Tümgeneral Ali İhsan Gürcihan ve vatandaşlar katıldı.
“BU SOHBETİ YAPMAMIZI SAĞLAYAN YEGANE KİŞİLERDEN BİRİ”
Doğan, “Edirne’den Portreler” söyleşisinin ilk etkinliğinde Edirne tarihinde iz bırakan 3 ismi anlattı. Doğan, söyleşideki ilk ismin özelliklerini anlatırken; “Gençliğinde coşkulu, kuvvetli ve başarılı bir asker; çok iyi bir komutan. Ancak biraz daha yaşı ilerleyip siyasete atıldığında, askerlikle ilişkisini bir kenara koymuş, siyasete orduyu hiç karıştırmamaya çalışmış ve bütün siyasi kimliğini ülkesinde askeri başarılardan uzak, barışçı bir ortam kurmak üzerine kurmuş bir figür. Onun iktidara geldiği yıllara kadar devletin ana felsefesi uzak diyarları ele geçirmekti. O ise bütün askeri fetih hareketlerini reddetmiş. Ana politikası; ülkesinin sınırlarını korumak ve barışçı bir ülke kurmak. Siyasi yelpazesinde, ülkesinin içinde farklı etnik kimlikleri bir arada tutmak da var. Ama bütünleştirici siyasi kimliği oluştururken isyan eden bir grup varsa hiç affetmiyor. Onun hakkında yazılan kaynaklarda çok zeki bir lider olduğuna yer veriliyor. Okumaya, bilime, felsefeye yatkın, sanata önem veren bir lider. Ülkenin dört bir yanında sanatsal, bilimsel ve mimari çalışmalar yaptırıyor ve bizzat o yerlere geziler düzenleyerek yerinde inceliyor. Felsefeye, kitap okumaya çok düşkün. Hatta kendi yazdığı kitaplar olduğunu biliyoruz. Bu lider, bugün burada, bu sohbeti yapmamızı sağlayan yegane kişilerden biri” ifadelerini kullandı.
KATILIMCILARIN ÇOĞUNLUĞU ATATÜRK CEVABI VERDİ
Doğan, özelliklerini anlattığı Edirne portrelerinden biri olan ismin kim olduğunu katılımcılara sorarken; katılımcıların büyük çoğunluğundan Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk olduğuna dair cevaplar verildi. Bazı cevaplarda ise Talat Paşa, İsmet Paşa’ya yer verilirken; katılımcılardan bir kişi ise bu ismin Edirne’ye adını veren Roma İmparatoru Hadrian olduğunu söyledi. Doğan da cevabı açıklarken; “Hadrian’dan bahsediyordum. Hadrian’ın hayat hikayesini okuduğumda Atatürk ile o kadar benzeştirdim ki böyle bir hikayeye başlamak istedim. İmparator Hadrian, M.S. 117 yılında Roma İmparatorluğu’nun başına geçiyor ve 138 yılına kadar yönetiyor” dedi. Doğan, Hadrian’ın hayatıyla ilgili birçok ayrıntıya sunumunda yer verdi.
“HADRİAN’IN ÖLÜMÜNDEN 1783 YIL SONRA EDİRNE’DE DOĞDU”
Hadrian’ın Edirne’yi bugünkü Kaleiçi semtinde kurduğunu belirten Doğan, kalenin kuzeydoğu köşesinde Hadrian’ın ölümünden 1783 yıl sonra Edirne için önemli isimlerden birinin doğduğunu söyledi. Doğan, Kaleiçi’ndeki 2 katlı konakta doğan isimle ilgili bilgiler verirken; “Bu çocuk kim? İlerde büyüdüğünde sanatıyla dünyaya hükmedecek birisi. 1980 yılında İstanbul’da 120 parçadan oluşan demirler, kamyonla getirilerek bir yere yığılıyor. O çocuk büyümüş, 120 parça demiri alıyor ve aşkla tek tek monte ediyor ve 2 elini yana doğru açmış bir kadın heykeli yapıyor. O kadın heykeline Akdeniz adını veriyor. Akdeniz heykeli, Akdeniz coğrafyası ve tüm dünyadaki barışı simgeliyor. 120 parça, Akdeniz coğrafyasındaki 120 etnik kimliği, devleti simgeliyor. Tıpkı Hadrian’ın bu coğrafyada yaptığı şeyi sanatıyla yapan bir isimden bahsediyoruz” sözlerine yer verdi. Doğan, bu ismin “Türk Da Vinci” lakabıyla da bilinen heykeltıraş İlhan Koman olduğunu açıkladı. Doğan, sunumunda ayrıca Koman’ın hayatıyla ilgili ayrıntılara yer verdi.
“KOMAN’IN ÇOCUKLUK ARKADAŞI”
Doğan, sunumunda ayrıca Koman’ın Edirne’den bir arkadaşını da anlatırken; “Bu çocukluk arkadaşının babasından bahsedeceğim. Diyarbakırlı bir savcı; Mahmut Hayrettin Bey. Edirne’nin ilk baro başkanıdır. Genç bir savcı olarak Silivri’de görev yaparken sadece savcılık yapmıyor. Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin gizli elemanı olarak Çatalca bölgesinde işgal kuvvetlerine karşı gece baskınlarını organize ediyor. Tam bir militan, vatansever. Gizli örgütlenmeyle beraber son Osmanlı Mebusan Meclisi’nde de milletvekilidir. Cumhuriyet ilan edildikten sonra Edirne’ye göç ediyor. Edirne’nin ilk baro başkanı olarak görev yapmaya başlıyor. Ailesinin içerisinde bulunan bir isim, İlhan Koman’ın çocukluk arkadaşı Mihri Belli’dir. Türk sol siyasetinin, sosyalist hareketinin önderlerinden biridir. Onun da hayatının bir bölümü Edirne’de geçiyor” dedi.
“BELLİ’NİN SAHTE PASAPORTUNDAKİ MÜHRÜ YAPTI”
Mihri Belli’nin hayatından örnekler anlatan Doğan, Koman ile bir hatırasına da yer verirken; “12 Mart döneminde 1971 muhtırasından sonra Mihri Belli arananlar arasında. Yurt dışına çıkması lazım ve ilginç bir olay yaşanıyor. Pasaportu yok ve yurt dışına çıkma yasağı var. Mihri Belli, 12 Mart’tan sonra sahte pasaport arıyor. İmdadına Yunan sosyalistler yetişiyor. Yunanistan’daki sosyalist arkadaşları İsviçre’ye haber gönderiyorlar. İsviçre’deki bir sosyalistin pasaportu alınarak ona gönderiliyor. Pasaporta Mihri Belli’nin fotoğrafını koyacaklar ama mühre ihtiyaç var. İşte orada imdadına çocukluk arkadaşı İlhan Koman yetişiyor. Koman’ın alçıdan yaptığı sahte bir mühürle işi çözüyorlar ve Mihri Belli o pasaportla yurt dışına çıkıp soluğu Filistin Kurtuluş Örgütü’nde militan olarak alıyor” ifadelerine yer verdi. Doğan’ın sunum yaptığı etkinlikte ayrıca diksiyon eğitmeni Sabahattin Bostancıoğlu da okuduğu şiirlerle katkı sundu.
PORTRELERİ ANLATMAYA DEVAM EDECEK
Doğan, sunumunun ardından Edirne portrelerini TAKSAV Edirne İl Temsilciliği’nde anlatmaya devam edeceğini söyledi.
UĞUR AKAGÜNDÜZ
