“Seçme Hakkını Ortadan Kaldıracak Ölçüde Kısıtlama”
Trakya Balkan Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği, Bulgaristan’da seçim mevzuatında yapılan ve Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkelerde kurulabilecek sandık sayısını 20 ile sınırlandıran düzenleme ile ilgili açıklama yaptı.
Edirne’deki bir işletmede düzenlenen basın açıklamasına, Yönetim Kurulu Başkanı Cevat Güneş, Başkan Yardımcısı Mustafa Akan, Dış İlişkilerden Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Bülent Yıldırım ve Basından Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Bahriye Eren katıldı.
Basın açıklamasını okuyan Dış İlişkilerden Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Bülent Yıldırım, düzenlemenin, Avrupa Birliği’nin temel değerleri, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve demokratik katılım ilkeleri bakımından doğurduğu hukuki sorunlara dikkat çekerek; “Öncelikle vurgulanmalıdır ki Türkiye’de yaşayan Bulgaristan vatandaşlarının önemli bir bölümü, 1989 yılında Bulgaristan’da uygulanan zorunlu göç ve asimilasyon politikaları sonucunda ülkelerinden ayrılmak zorunda kalmış kişilerdir. Bu tarihsel olgu, söz konusu topluluğun günümüzdeki siyasi katılım koşullarının değerlendirilmesinde özel bir hassasiyet gerektirmektedir. 2024 yılında gerçekleştirilen seçimlerde Türkiye genelinde 160’ın üzerinde sandık kurulmuş olması, Türkiye’de yaşayan Bulgaristan vatandaşlarının nüfus yoğunluğu ve coğrafi dağılımı hakkında açık bir gösterge sunmaktadır. Buna karşın, yeni düzenleme ile sandık sayısının 20 ile sınırlandırılması, seçme hakkının fiilen kullanılabilirliğini ortadan kaldıracak ölçüde ciddi bir kısıtlama doğurmaktadır” ifadelerini kullandı.
Düzenlemenin, seçme hakkının etkin kullanımı ilkesine aykırı olduğunu belirten Yıldırım; “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Ek 1 No’lu Protokol’ün 3. maddesi uyarınca, taraf devletler yalnızca seçimleri düzenlemekle değil, aynı zamanda bireylerin seçme hakkını etkili ve gerçek anlamda kullanabilmesini sağlamakla yükümlüdür. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadında da vurgulandığı üzere, seçme hakkı yalnızca teorik bir hak olarak tanınamaz; fiilî erişilebilirlik esastır. Sandık sayısının, ikamet edilen ülkenin AB üyesi olup olmamasına göre sınırlandırılması, görünüşte nötr bir düzenleme olmakla birlikte, orantısız biçimde Türkiye’de yaşayan Bulgaristan Türklerini etkilemektedir. Bu durum, AİHS’nin 14. maddesi ve AB Temel Haklar Şartı’nın 21. maddesi kapsamında dolaylı ayrımcılık yasağı açısından ciddi soru işaretleri doğurmaktadır” dedi.
Yıldırım, düzenlemenin orantılılık ilkesini de ihlal ettiğini ifade ederken; “AB hukukunun yerleşik ilkelerinden biri olan orantılılık, temel haklara getirilen sınırlamaların meşru amaç, elverişlilik, gereklilik ve ölçülülük kriterlerini karşılamasını zorunlu kılar. Türkiye gibi coğrafi olarak geniş ve seçmen sayısı yüksek bir ülkede sandık sayısının 20 ile sınırlandırılması, bu kriterleri karşılamaktan uzaktır. 1989 yılında zorla yerinden edilen bir topluluğun, günümüzde de demokratik temsil kanallarına erişiminin ciddi biçimde sınırlandırılması, geçmişteki insan hakları ihlallerinin etkilerinin giderilmediği, aksine yeni ve yapısal bir dışlanma riski doğurduğu yönünde güçlü bir izlenim yaratmaktadır. Bu durum, geçiş dönemi adaleti ve demokratik kapsayıcılık ilkeleriyle bağdaşmamaktadır” sözlerine yer verdi.
Derneğin taleplerini açıklayan Yıldırım; “Söz konusu düzenlemenin; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, AB Temel Haklar Şartı, Avrupa Birliği’nin demokrasi, eşitlik ve hukukun üstünlüğü değerleri ile uyumlu olup olmadığının ilgili AB kurumları tarafından değerlendirilmesini; özellikle yurt dışında yaşayan Bulgaristan vatandaşlarının seçme ve seçilme haklarının fiilen korunmasını sağlayacak daha kapsayıcı ve orantılı bir düzenleme yapılması yönünde Bulgaristan makamlarına gerekli tavsiyelerde bulunulmasını saygıyla talep ederiz” dedi.
UĞUR AKAGÜNDÜZ
