Savaşın Görsel Hafızasında Edirne Konferansı
Edirne'de Prof. Dr. Gülgün Yılmaz tarafından “Savaşın Görsel Hafızasında Edirne: Osmanlı–Rus ve Balkan Savaşlarına Yabancı Basının Bakışı” konulu bir konferans gerçekleştirildi. Prof. Dr. Yılmaz, sunumunda savaş dönemlerine ait görsel belgelerin yalnızca olup biteni anlatmadığını, aynı zamanda “Neden böyle gösterildi?” sorusunu sordurarak propaganda, algı yönetimi ve tarihsel hafızayı şekillendiren araçlara dönüştüğünü vurguladı.
Konferansta, Osmanlı-Rus ve Balkan Savaşları sırasında Edirne’ye ilişkin yabancı basın kaynaklarında yer alan görsel malzemeler ele alındı. Prof. Dr. Yılmaz, Edirne’nin sokakları, evleri ve halkını konu alan bu görsellerin hem tarihsel belge niteliği taşıdığını hem de dönemin siyasi atmosferi doğrultusunda çeşitli mesajlar içerdiğini belirtti.
Özellikle Edirne Anlaşması’nın imzalanması, Edirne Müdafi Şükrü Paşa’nın kılıcını teslim etmesi gibi kritik olaylara ait resimlerin kimi zaman gerçekçi birer belge, kimi zaman ise ressamların kurgusal sahneleri üzerinden propaganda amaçlı hazırlanmış görseller olduğuna dikkat çekildi.
Konferansta ayrıca, şehrin geri alınışını konu alan dönemin Türk kartpostalları ve basın görsellerinde Selimiye Camii imgesinin sıkça kullanıldığı ifade edildi. Prof. Dr. Yılmaz, Enver Paşa’nın 29 Temmuz 1913’te Le Matin Gazetesi’ne verdiği röportajda söylediği “Buradayız, burada kalacağız” sözlerinin adeta bir slogana dönüştüğünü aktardı.
Balkan Savaşları sırasında başta İngiliz ve Fransız basını olmak üzere Bulgar, Rus ve Amerikan basınlarında Edirne’nin geniş şekilde yer aldığı anlatılan konferansta; bombardımanlar, cephe koşulları, askerlerin durumu ve kent içindeki sosyal yaşamın düzenli olarak Avrupa basınına aktarılmış olduğunun altı çizildi.
Prof. Dr. Yılmaz, ünlü savaş ressamı Georges Bertin Scott’ın Balkan Savaşları’na ilişkin çalışmaları üzerinde de durdu. Scott’ın, Edirne’nin işgal günlerindeki açlık ve sefalet görüntülerini, Türk askerlerinin yaşadığı zorlukları resmederek savaşın acı yüzünü günümüze taşıdığını söyledi.
MEHMET EFECAN HIDIROĞLU
